کابل ټربیون-یوې ډلې په نوم د «جنسیتي کاري ډلې د بشري اقدام لپاره» تازه راپور خپور کړی، چې د هېواد ختیځ کې په زیانمنو شویو سیمو کې د ښځو او نجونو د حالت په اړه څېړنه کوي.
په دغه راپور کې راغلي، چې د دودیزو او کلتوري خنډونو له امله ښځې او نجونې د خپلو لومړنیو اړتیاوو په پوره کولو کې له جدي ستونزو سره مخ دي.
د لومړنیو معلوماتو او ارزونو پر بنسټ چې د کونړ، لغمان او ننګرهار د زیانمنو شویو ولسوالیو په کچه راټول شوي، د ساحوي لیدنو، د ښځو او نجونو له اغېزمنو شویو ډلو سره د کانوني غونډو او همدارنګه د بشري سازمانونو او د ښځو د مشورتي ډلې له راپورونو څخه څرګندېږي چې د زلزلې زیانونه پراخ او ژور دي.
تازه زلزله چې د ۶،۳ ریشتر په کچه وه، د ننګرهار د کامې ولسوالۍ په مرکز کې د پاکستان پولې ته څېرمه رامنځته شوه.
د ۸ تر ۱۰ کیلومتره د کموالي له امله د زلزلې شدت په کونړ، لغمان، ننګرهار او نورستان کې ډېر زیات و چې له امله یې سلګونه کورونه او بنسټیزې ودانۍ ویجاړې شوې.
تر ټولو ډېر زیانونه د کونړ د نورګل او څوکۍ په ولسوالیو او د ننګرهار د درهنور ولسوالۍ کې ثبت شوي دي.
د ځمکې ښوېدنې او د لارو بندېدو له کبله ډېری سیمې یوازې د پلي تګ له لارې د رسېدو وړ پاتې شوې چې د ژغورنې او لټون عملیات یې له جدي خنډونو سره مخ کړي.
وروسته له اصلي زلزلې پرلهپسې فرعي زلزلې هم وشوې چې نږدې هر شل تر دېرش دقیقو وروسته تکرارېدې.
دغه حالت د خلکو پر رواني فشارونو، ناارامۍ او د مرستو پر ځنډ لا ډېر اغېز وکړ.
د ملګرو ملتونو او غیردولتي بنسټونو د ګډو ارزونو له مخې د سېپتمبر تر نهمې نېټې پورې ۱،۹۷۸ کسان وژل شوي، ۳،۴۷۷ تنه ټپیان شوي، ۷،۵۳۷ کورونه ویجاړ شوي او ۴۷،۷۷۱ تنه د اغېز لاندې راغلي دي.
اغېزمنې ټولنې چې له وړاندې هم د لرې پرتو سیمو اوسېدونکي دي د سړکونو د ویجاړېدو او د ځمکې ښوېدنې له امله د نورو سیمو نه جلا شوي.
همدارنګه د مخابراتي شبکو د نشتوالي له امله د معلوماتو تبادله او د مرستو همغږي سخته شوې ده.
ډېری خلک اړ شوي چې له خپلو سیمو د څو ساعتونو پلي مزل وروسته د درو په ښکته برخو کې خوندي ځایونو ته کډه وکړي او په غیررسمي مېشت ځایونو کې ځای پر ځای شي.
راپور ټینګار کوي چې ښځې او نجونې د لاسرسي محدودیتونو او کلتوري خنډونو له امله په بشري ناورینونو کې تر ټولو زیاته زیانمنه ډله ده او باید ورته په عاجل او خوندي ډول ځانګړې پاملرنه وشي.
