پاکستان چې یو کال مخکې یو ډیپلوماتیک منزوي هېواد بلل کېده، اوس د سیمې یو باور وړ شریک او د منځني ختیځ د جګړې د پای ته رسولو لپاره د امریکا او ایران ترمنځ منځګړی ګرځېدلی دی. دا د سویلي اسیا د دغه هېواد لپاره یو د پام وړ بدلون دی چې تر ډېره د دې هېواد د ځواکمن پوځي مشر، فیلډ مارشال عاصم منیر، له خوا پر مخ وړل شوی دی.
منیر له د امریکا له ولسمشر ډونالډ
ټرمپ سره څو ځلې لیدنې کړې دي، چې پکې د سپینې ماڼۍ په کچه یو بېساری یوازېنی
غرمې ډوډۍ هم شامله ده. همداراز، حکومت د اسلامي دولت ډلې یو بریدګر، چې پر
امریکايي سرتېرو د برید په تور تورن و، نیولی او امریکا ته یې سپارلی دی.
د اسلامي هېواد د باور بېرته ترلاسه
کولو په موخه، د دې هېواد ډیپلوماتانو له نړیوالو مشرانو سره پراخې اړیکې پیل کړې
دي، او په ورته وخت کې یې له خپل اصلي متحد چین سره اړیکې لا پیاوړې کړې دي.
د «کنټرول ریسک» نړیوالې ادارې د
خطرونو شنونکې ارسلا جاوېد وایي:
"د پاکستان ملکي-پوځي مشرتابه یو فعال ډیپلوماتیک
حرکت پیل کړی، چې تر ډېره د امریکا او چین ترمنځ د اړیکو د توازن ساتلو هڅه کوي،
او غواړي یو متنوع بهرنی سیاست عملي کړي."
هغې زیاته کړه:
"دا ټولې هڅې اوس د بریا لومړنۍ نښې ښيي."
له هغې وروسته چې اسامه بن لادن
په ۲۰۱۱ کال کې د امریکا د سمندري ځانګړو ځواکونو له خوا په پاکستان کې ووژل
شو، د امریکا او لوېدیځ سره اړیکې سختې خرابې شوې. د پخواني لومړي وزیر عمران خان
بندي کېدل او د واشنګټن هغه تورونه چې پاکستان د افغانستان د شل کلنې جګړې پر مهال
له طالبانو پټه ملاتړ کاوه، وضعیت نور هم خراب کړ.
له اقتصادي اړخه، پاکستان د
پورونو د نه ورکړې له جدي خطر سره مخ و، خو شاوخوا ۱۸ میاشتې مخکې له نړیوال
وجهي صندوق سره د سختو مذاکراتو وروسته نوې هوکړه وشوه.
شنونکي او حکومتي چارواکي د
واشنګټن سره د باور د بیا رغولو لپاره دوه مهم بدلونونه یادوي.
لومړی پرمختګ د تېر کال په مارچ
کې وشو، کله چې پاکستان د ۲۰۲۱ کال د کابل هوايي ډګر د برید له یوه شکمن کس په نیولو کې مرسته وکړه.
په دې برید کې ۱۷۰ افغانان او ۱۳ امریکايي سرتېري وژل شوي وو. دغه اقدام د ټرمپ له خوا عامه مننه
راوپاروله او د استخباراتي همکاریو بیا پیل ته یې لاره هواره کړه.
پخوانۍ د امریکا لپاره د پاکستان
سفیره ملیحه لودهي وویل، دغه همکاري د لسیزو بېباورۍ د بدلون لپاره
"حیاتي" وه.
په مې میاشت کې له هند سره شخړه
هم دا بدلون لا پیاوړی کړ. د بهرنیو چارو وزارت ویاند طاهر اندرابي وویل، ۹۰ ساعته جګړې د
پاکستان ډیپلوماتیک اعتبار ډېر لوړ کړ، ځکه چې د هېواد "پوځي مشرتابه له دې
سره سره چې د هند جنګي الوتکې یې راوغورځولې، ډېر زغم وښود."
پاکستان ژر له امریکا سره د دې
شخړې د پای ته رسولو په هڅو کې ښکېل شو، او وروسته منیر او لومړي وزیر شهباز شریف
دواړو ټرمپ د سولې نوبل جایزې ته نوماند کړ.
د قدرت واګې
حتی هغه مهال چې په پاکستان کې
ملکي حکومتونه واکمن وي، پوځ د قدرت اصلي واګې په لاس کې لري، او له همدې امله د
منیر تایید د هرې حکومتي پالیسۍ لپاره مهم بلل کېږي.
سپینې ماڼۍ ته د هغه سفر، چې په
کې د امریکا یو ناست ولسمشر د لومړي ځل لپاره د پاکستان د پوځ له مشر سره پرته له
ملکي مشرتابه لیدلي، دا څرګندوي چې ټرمپ د پاکستان د کورني قدرت جوړښت درک کړی دی.
د پاکستان پوځ د دې راپور په اړه
د تبصرې غوښتنې ته ځواب نه دی ورکړی. خو حکومتي چارواکو ویلي، د هېواد دا بدلون د
قوي ملکي-پوځي همغږۍ او له خلیجي هېوادونو، امریکا او چین سره د اړیکو د مهارت له
امله رامنځته شوی دی.
د شهباز شریف ویاند مشرف زیدي
وویل:
"که یو مهم عامل وي چې د پاکستان لپاره یې
ډیپلوماتیک فرصتونه پراخ کړي، هغه د فیلډ مارشال او لومړي وزیر ترمنځ باور او
همغږي ده."
زیدي او اندرابي دواړو د خپلو
ادارو له لوري د ډیپلوماتیکو نوښتونو، پرلهپسې ناستو او له نړیوالو مشرانو سره د
نږدې ورځنیو ټیلیفوني اړیکو یادونه وکړه.
د یکشنبې په ورځ، د بهرنیو چارو
وزیر اسحاق ډار د ترکیې، سعودي عربستان او مصر له خپلو سیالانو سره کوربه و، چې
خبرې یې د ایران د جګړې پر پای ته رسولو متمرکزې وې.
اندرابي وویل:
"د ښاغلي ډار د پرلهپسې اړیکو له امله، دغه وزیران
کولای شي هم ژورې خبرې شریکې کړي او هم په جدي شېبو کې یو بل درک کړي."
د ټرمپ “خوښ فیلډ مارشال”
له هغه وروسته، له واشنګټن سره
اړیکې د پاکستان د ملکي او پوځي مشرتابه او سپینې ماڼۍ ترمنځ د پرلهپسې تعامل له
لارې لا ژورې شوې دي.
منیر او شریف له امریکا سره داسې
خبرې کړې دي چې پکې د پانګونې فرصتونه، د ټرمپ د کورنۍ له یوه سوداګریز شرکت سره د
کریپټو تړون، او د منځني ختیځ امنیت شامل دي. دا ټول د سوداګریزو هوکړو او
جیوپولیټیکو ایتلافونو په ترکیب سره د پاکستان بدلون پیاوړی کوي.
منیر، چې ټرمپ هغه خپل "خوښ
فیلډ مارشال" بللی، سږ کال په داووس کې د نړیوال اقتصادي فورم یوازینی فعال
پوځي مشر و. سرچینو ویلي چې هغه هلته له ټرمپ سره نورې لیدنې هم کړې او د ایران
جګړې له پیل وروسته یې څو ځله له مرستیال ولسمشر جيډي وینس سره خبرې کړې دي.
د معلوماتو له مخې، وینس تر تېرې
سې شنبې پورې د پاکستان له منځګړو سره د ایران د شخړې په اړه اړیکې لرلې، او
څرګنده یې کړه چې ټرمپ د ځینو شرطونو په منلو سره د اوربند لپاره چمتو دی.
په همدې حال کې، شهباز شریف له
ټرمپ، د سعودي ولیعهد محمد بن سلمان او د ایران له ولسمشر مسعود پزشکیان سره پرلهپسې
لیدنې کړې دي.
پاکستان تېر کال له سعودي عربستان
سره د متقابل دفاع تړون هم لاسلیک کړی دی.
په هند کې اندېښنې
د نړیوال ډګر پر سر د پاکستان
لوړېدونکې ونډه په هند کې اندېښنې راپارولي دي، ځکه چې عموماً هند د دې دوو
سیالانو ترمنځ لوړ ډیپلوماتیک موقف درلود. د هند اپوزیسیون د منځني ختیځ جګړې په
اړه د حکومت پر بېطرفه دریځ نیوکې کړې دي، او شنونکي وایي د اسلاماباد پرمختګ
ښايي نوي ډیلي له سیمهییزې ډیپلوماسۍ څخه څنډې ته کړي.
د هند د اپوزیسیون یو استازي ششي
تهرور وویل:
"زه له نږدې درېیو اوونیو راهیسې غوښتنه کوم چې هند
باید مخکښ رول واخلي... خو اوس داسې ښکاري چې پاکستان، مصر او ترکیې دا کار کړی
دی. هغوی ته دې بریا وي، خو هند هېڅ امتیاز نه ترلاسه کوي، حال دا چې پاکستان د
سولې خبرې مخته وړي."
سره له دې، د پاکستان اقتصاد لا
هم له ستونزو سره مخ دی، او شنونکي وایي چې د سعودي عربستان سره د دفاعي تړون له
امله ښايي دغه هېواد د جګړې خوا ته کش شي، چې دا به د دې هېواد دننه د شیعه ټولنې
(چې له ایران وروسته دویمه لویه ده) غبرګونونه هم راپاروي.
اسلاماباد له ګاونډي افغانستان
سره هم په خپل شخړه کې ښکېل دی، چې دا وضعیت د هغې بریدونو څو ورځې مخکې زیات شو
چې امریکا او اسرائیل پر تهران ترسره کړل.
د «ایشیا ګروپ» د ستراتیژیکې
مشورتي ادارې غړي ازیر یونس وویل:
"پاکستان باید خپل کورني بنسټونه، په ځانګړي ډول
اقتصاد، لا پیاوړي کړي."
هغه زیاته کړه:
"همداراز اړتیا ده چې له سعودي عربستان او ترکیې سره
په ګډه یو مدغم دفاعي صنعتي سیستم جوړ کړي."
د «کنټرول ریسک» شنونکې جاوېد
وویل، اسلاماباد باید د ایران سره اړیکې، له ریاض سره دفاعي ملګرتیا او له
واشنګټن سره تعامل د یوې اوږدمهالې ستراتیژۍ له لارې متوازن وساتي، ځکه چې جګړه
ښايي اوږده او نامعلومه وي.
هغې خبرداری ورکړ:
"ملکي-پوځي مشرتابه باید د پاکستان د ښکېلتیا د رول
او کچې په ټاکلو کې ډېر احتیاط وکړي. که د منځګړیتوب کارت له حده زیات وکارول شي،
او په هوښیارۍ مدیریت نه شي، ښايي زیانونه یې ډېر وي."
د دې مقالې لیکوال سعد سعید یوازې پخپله د دې
لیکنې د څرګند شوو نظرونو مسؤل دی، او دا نظرونه
لازماً د کابل ټریبیون له دریځ نه څرګندوي.
