له سیمې دباندې ګواښ

د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د څار ډلې منظم راپورونه ښيي چې ترهګرې ډلې لا هم په ټوله نړۍ کې ګواښ پېښوي. دغو راپورونو له ډېرې مودې راهیسې د افغانستان د وضعیت په اړه یو تریخ انځور وړاندې کړی، په ځانګړي ډول د دې هېواد په دننه کې د تاوتریخجنو ډلو لپاره د اجازې ورکوونکي چاپېریال له پلوه.

وروستی سند دا څرګندوي چې د بندیزونو لاندې تحریک طالبان پاکستان (TTP) ښايي د سیمې له کچې هاخوا یو ګواښ وګرځي. پاکستان نږدې دوې لسیزې د دې ډلې د تاوتریخوالي له بربریت څخه کړېدلی دی. خو که دا خبرداری جدي و نه نیول شي، کېدای شي دا ترهګره ډله خپل نفوذ نورو هېوادونو ته هم وغځوي. د ملګرو ملتونو راپور همدارنګه د پاکستان ـ افغانستان پولې ته نږدې سیمو کې د داعش خراسان (IS-K) د غړو د حضور په اړه خبرداری ورکوي.

وروستی سند په افغانستان کې د ترهګرۍ چاپېریال یو ناوړه خو تمه کېدونکی انځور وړاندې کوي. د بېلګې په توګه، وایي چې TTP «په افغانستان کې له سترو ترهګرو ډلو څخه یوه ده»، او دا چې ورته د «عملي واکمنو له لوري ډېرې ازادۍ او ملاتړ» ورکول کېږي (یعنې د افغانستان طالبان).

راپور همدارنګه اندېښنه څرګندوي چې ښايي TTP له القاعدې سره خپله همکاري نوره هم پراخه کړي؛ هغه ډله چې د کابل له واکمنو سره هم دوستانه اړیکې لري. او که څه هم داعش خراسان تر «پرله‌پسې د ترهګرۍ ضد فشار» لاندې ده، خو دغه تاوتریخجنه ډله لا هم «د پام وړ عملیاتي او جګړه‌ییزه وړتیا» ساتي. د دغو وړتیاوو یوه وینه تویېدلې بېلګه د فبروري پر ۶مه په اسلام‌اباد کې د امامبارګاه بمي برید و. د پام وړ دا چې د ملګرو ملتونو د امنیت شورا راپور وايي، که څه هم د افغانستان طالبان وایي چې په خپل هېواد کې هېڅ ترهګره ډله فعاله نه ده، خو «هیڅ غړي هېواد د دې نظر ملاتړ ونه کړ».

لکه څنګه چې راپور ښيي، د افغانستان څخه راپورته کېدونکي ترهګریز ګواښ په اړه سمدستي اقدام ته اړتیا ده. پاکستان د TTP د بربرانه کمپاین تر ټولو زیات زیان لیدلی او د دې ډلې په بریدونو کې یې زرګونه ارزښتمن ژوندونه له لاسه ورکړي دي.

که TTP ژر تر ژره مهار نشي، ښايي د سیمې نور هېوادونه هم د دې ډلې د راتلونکو بریدونو هدف وګرځي. له همدې امله، لکه څنګه چې دې ورځپاڼې په پرله‌پسې ډول استدلال کړی، اړتیا ده چې د افغانستان پر بنسټ د وسله‌والتوب ستونزه په ګډه حل شي، او د کابل ټول ګاونډیان طالبانو ته یو شان پیغام ورکړي: هغوی باید د افغانستان پر خاوره د تاوتریخجنو ډلو پر وړاندې اقدام وکړي. ډېرو به فکر کړی وي چې طالبانو به د خپلې لومړۍ واکمنۍ پر مهال د القاعدې کوربه‌توب څخه یو درس اخیستی وای، هغه چې د سپتمبر د ۱۱مې له پېښو وروسته د امریکا د یرغل لاره هواره کړه.

خو ښکاري چې داسې نه ده، ځکه د کابل واکمن لا هم وینه‌تږي وسله‌وال کوربه‌توب کوي، که څه هم له داعش خراسان سره جګړه کوي. یوازې د ایډیالوژیکو لاملونو له مخې، ځکه داعش خراسان د طالبانو مشروعیت نه مني. د افغانستان ګاونډیان باید په څرګند ډول ووایي چې که کابل سیمه‌ییز پېژند، سوداګري او ادغام غواړي، نو باید ترهګرې ډلې مهار کړي. سربېره پر دې، پاکستان باید هوښیار پاتې شي، د داعش خراسان د جنګیالیو د نفوذ مخه ونیسي او په هېواد کې د هغوی حجرې او همکاران بې ‌وسه کړي.