د الجزیرې رسنیزې شبکې له لوري د افغان طالبانو په اړه د محتاط، او د ځینو په باور تر بریده پورې نرم او ملاحظهکار پوښښ بڼه، د سیمې د شنونکو او د رسنیو د څارونکو پام ځان ته اړولی دی.
د شبکې د تبصرو او راپورونو ارزونه، په ځانګړي ډول د تېر کال په اوږدو کې، دا څرګندوي چې یو څرګند تمایل شته؛ داسې تمایل چې د طالبانو پر حکومت مستقیمه نیوکه کمه کوي او سیمهییزې ترینګلتیاوې تر ډېره د پاکستان پر وړاندې د تاریخي شکایتونو له دریځه انځوروي.
دغه اېډېټوریال دریځ د الجزیرې عربي ژبې په یوه وروستي بحثي خپرونه کې، چې «محاولة فهم» (د پوهېدو هڅه / Try to understand) نومېده، روښانه و؛ هغه خپرونه چې د پاکستان – افغانستان د «کړکېچ» ارزونه یې کوله. په دې پروګرام کې هڅه وشوه چې یوه پراخه تاریخي شننه وړاندې شي، پکې د افغانستان له لوري د ډیورنډ کرښې نهپېژندنه، د پاکستان پخوانی ملاتړ له مجاهدینو او طالبانو سره، او وروسته د دواړو لورو ترمنځ د اړیکو خرابوالی تشریح شوی و. خو د بحث ګډونوالو د افغانستان په چارو کې د پاکستان د رول په اړه څو تاریخي ناسمې او غیر ضروري ادعاوې مطرح کړې. د بېلګې په توګه وویل شول چې پاکستان افغان طالبان جوړ او ملاتړ یې وکړ، په دې هیله چې په افغانستان کې به یو دوستانه او تابع حکومت ولري. د دې بېځایه ادعا په کولو سره شنونکو په بشپړه توګه د طالبانو د غورځنګ خپلواکه او طبیعي بڼه له پامه وغورځوله؛ هغه غورځنګ چې د افغان جګړهمارانو د پرلهپسې خپلمنځي جګړو او ظلمونو په پایله کې راټوکېدلی و.
په ورته ډول، ګډونوالو دا ناسمه او بېصداقته ادعا هم وکړه چې له ۲۰۰۱ کال وروسته پاکستان مهم طالبان مشران نیولي، شکنجه کړي او وژلي دي، چې دا کار یې دایمي کرکه رامنځته کړه. دوی دا حقیقت په بشپړه توګه له پامه وغورځاوه چې پاکستان د ملګرو ملتونو د پرېکړهلیکونو له مخې، د ناټو د اېساف ائتلافي ځواکونو سره همکارۍ ته اړ شو؛ دا هر څه د ۹/۱۱ تر بریدونو وروسته د طالبانو د مشرتابه د غیر منطقي او سرسخت چلند له امله رامنځته شول. بله اندېښمنوونکې او تر ډېره پورې ټکان ورکوونکې ادعا دا وه چې د طالبانو له لوري په ۲۰۲۱ کال کې بېرته واک ته تر رسېدو وروسته، ترینګلتیاوې د پاکستان د لاسوهنې او د طالبانو له لوري له هند او روسیې سره د خپلواکو اړیکو د تعقیب له امله زیاتې شوې. دا خندوونکې ادعا د افغانستان د طالبانو له واکمنېدو وروسته د پاکستان په سرحدي سیمو کې د ټيټيپي له لوري د تنظیم شوې تاوتریخوالي د بېساري زیاتوالي له واقعیت سره په ښکاره ټکر کې ده. ګډونوالو همداراز د ملګرو ملتونو هغه راپورونه له پامه وغورځول چې د تېرو څلورو کلونو په ترڅ کې یې په افغان خاوره کې د شاوخوا ۲۰ ترهګرو ډلو شتون ثبت کړی او د سیمې د سولې او ثبات پر وړاندې یې دا یو دوامدار ګواښ بللی دی.
پورته یاد شوی مثال د طالبانو په ګټه د واقعیتونو د وړاندې کولو او تفسیر یوازینی مورد نه دی. نیوکه کوونکي وايي، یو ښکاره نابرابري لیدل کېږي، ځکه الجزیره د طالبانو د بشري حقونو د وضعیت او د هغوی د کورنیو تګلارو د تضادونو په اړه په راپور ورکولو کې زړهنازړه ښکاري. د الجزیرې پلیټفارم د طالبانو د کړنو جیوپولېټیکي بڼې ته پراخ وخت ورکوي، خو په دوامدار ډول د هغوی د کورنیو کړنو پر وړاندې مستقیمه غندنه نرموي. د طالبانو له لوري د بشري حقونو د سرغړونو، په ځانګړي ډول د ښځو او لږکیو پر وړاندې، د زیاتېدو په اړه د پرانیستي او ژور بحث یو څرګند ځنډ او احتیاط لیدل کېږي؛ داسې احتیاط چې د پاکستان د دولتي کړنو د نیوکې په څېر په شدت نه ترسره کېږي.
یوه لا جدي نیوکه د الجزیرې د راپورونو هغه بڼه ده چې د تحریک طالبان پاکستان (ټيټيپي) موضوع ته ځانګړې شوې؛ هغه ډله چې د اوسنیو ترینګلتیاوو اصلي سرچینه بلل کېږي. د شبکې تبصرې ډېری وخت د پاکستان دا غوښتنه رابرسېره کوي چې افغان طالبان باید له ټيټيپي سره اړیکې پرې کړي، خو د افغان طالبانو مبهم دریځ په جدي ډول نه څېړي. شنونکي وايي، الجزیره د دې تضاد پر وړاندې له مخامخ کېدو ډډه کوي؛ تضاد دا چې افغان طالبان ځان د یو حاکم نظام په توګه معرفي کوي، خو په پاکستان کې د ملکي اهدافو پر وړاندې د ټيټيپي بریدونه، لکه پر د پولیو روغتیایي کارکوونکو بریدونه، نه غندي.
دغه انتخابي چوکاټ د ۲۰۲۵ کال د سیمې په راپورونو کې هم غځېدلی دی. د الجزیرې راپورونه په دقت سره په پاکستان کې د ټيټيپي له لوري منل شویو بریدونو زیانونه او مرګژوبله پوښي، خو په دوامدار ډول د ټيټيپي پر وړاندې د پاکستان د پوځ د بریالیو متقابلو عملیاتو له یادولو ډډه کوي. دا چاره د یو داسې روایت لامل ګرځي چې ګواکې بریدونه بېځوابه پاتې دي، حال دا چې د شخړې د تحرکاتو بشپړ انځور نه وړاندې کوي.
دا هم د یادونې وړ ده چې الجزیره په تېره لسیزه کې له ګڼو جنجالونو سره مخ پاتې شوې ده. د بروکینګز د یوې مقالې له مخې، چې «الجزیره: تر ټولو وېروونکې خبري شبکه» نومېږي، پر الجزیره تور لګېدلی چې «د امریکا د بهرنۍ پالیسۍ پر وړاندې عربي غوسه پاروي»، او دا چې د «قطر د واکمنانو له لوري ورته د ورکړل شویو میلیاردونو ډالرو سرچینو» پر مټ فعالیت کوي او په همدې توګه د قطر د حکومت د بهرنۍ پالیسۍ موخې پر مخ وړي. له همدې امله، ګڼو بهرنیو حکومتونو د الجزیرې پر وړاندې اقدام کړی؛ د امریکا متحدو ایالتونو پر الجزیره د کرکې د پارولو تور پورې کړی، او ان چین هم په ۲۰۱۲ کال کې د الجزیرې له پوښښ څخه په غوسه شوی و. د نیویارک ټایمز د یوې مقالې له مخې، «د سیمې په کچه د شبکې منتقدین وايي چې الجزیره په منځني ختیځ کې د وسلوالو ډلو غږونه پیاوړي کوي». همداراز، په ۲۰۱۷ کال کې سعودي عربستان، متحده عربي اماراتو او بحرین، د قطر سره د ډیپلوماټیک کړکېچ پر مهال، الجزیره بنده کړه. دغه هېوادونه، له مصر سره یوځای، پر الجزیره د ترهګرو ډلو د ملاتړ تور لګولی و.
د الجزیرې د برلین پخواني خبریال اکثم سلیمان د ۲۰۱۲ کال په وروستیو کې له دې شبکې استعفا ورکړه او ویې ویل: «د عربي پسرلي له پیل مخکې، موږ د بدلون غږ وو، د سیمې په کچه د منتقدینو او سیاسي فعالانو لپاره یو پلیټفارم وو. اوس الجزیره په یوه تبلیغاتي خپرونکي بدله شوې ده... الجزیره په هر هغه هېواد کې چې راپور ترې ورکوي، څرګند دریځ لري؛ دا دریځ د ژورنالېزم د لومړیتوبونو پر بنسټ نه، بلکې د قطر د بهرنیو چارو وزارت د ګټو پر بنسټ ټاکل کېږي. د دې لپاره چې د یوه خبریال په توګه خپله صداقت وساتم، اړ شوم چې استعفا ورکړم.»
د یادو شویو جنجالونو په رڼا کې، د رسنیو د اخلاقو کارپوهان استدلال کوي چې د نړیوالو بنبستونو راپور ورکول له استثنايي توازن څخه کار اخیستل غواړي، څو نړیوالو لیدونکو ته سم معلومات ورکړل شي. متوازن ژورنالېزم دا مانا نه لري چې د بشري حقونو د سرغړونو پر وړاندې بېطرفه پاتې شو. بلکې مانا یې دا ده چې ټول لوري په یوه کچه او په جدي ډول حسابورکوونکي وګرځول شي. د پاکستان – افغانستان شخړه د څو لوبغاړو له لوري له جدي تورونو او کړنو ډکه ده. کله چې یوه ستره نړیواله خبري شبکه داسې ښکاري چې د نیوکې دوهګونی معیار کاروي—یوه دولت په ښکاره ننګوي، خو د بل لوري سرغړونو او تضادونو ته په احتیاط او نرمۍ ګوري—نو دا کار د شبکې اعتبار ته زیان رسوي او د عامه پوهاوي سره خیانت ګڼل کېږي.
لکه څنګه چې د کابل او اسلاماباد ترمنځ بنبست دوام لري، د الجزیرې په څېر د اغېزناکو رسنیزو شبکو رول لا هم حیاتي دی. د څارونکو غوښتنه دا نه ده چې ګوندي یا یو اړخیز راپور ورکړل شي، بلکې دا ده چې پرلهپسې، زړور او باصداقته ژورنالېزم وشي؛ داسې ژورنالېزم چې د ټولو لورو سرغړونې او تضادونه په نوم یاد کړي، څو د دې ژور او پېچلي «کړکېچ» پوښښ پخپله د تمایل تر اغېز لاندې رانشي.
جېل اېنډریوس د سویلي اسیا او منځني ختیځ یوه تجربهلرونکې شنونکې او مبصره ده. په دې مقاله کې څرګند شوي نظرونه یوازې د لیکوال شخصي لیدلوری منعکس کوي او اړینه نه ده چې د کابل ټریبیون د اېډېټوریال دریځ استازیتوب وکړي.
