کابل تریبون_گزارشگران بدون مرز هشدار داده است که طالبان طی پنج سال گذشته با وضع قوانین، فرمانها و دستورهای متعدد، آزادی رسانهها در افغانستان را بهشدت محدود کرده و تلاش کردهاند کنترل خود بر جریان اطلاعات را افزایش دهند.
این نهاد در گزارشی به مناسبت پنجمین سالگرد بازگشت طالبان به قدرت گفته است که مقامهای طالبان تاکنون بیش از ۲۰ دستورالعمل در سطح داخلی و شمار زیادی فرمان در سطح ولایتها صادر کردهاند که فعالیت خبرنگاران و رسانههای مستقل را بیش از پیش محدود کرده است.
گزارشگران بدون مرز گفته است که تازهترین تشدید محدودیتها در ماه جنوری با اجرای یک «اصولنامه جدید اجراآت جزایی» برای دادگاههای طالبان صورت گرفته است؛ اصولنامهای که به گفته این نهاد بهصورت علنی اعلام نشده و محتوای آن پس از افشای یک نسخه به بیرون منتشر شده است.
به گفته این سازمان، اگرچه در این اصولنامه بهطور مشخص از رسانهها نام برده نشده، اما هیچگونه حمایت یا معافیتی برای خبرنگاران و کارکنان رسانهای در نظر گرفته نشده است؛ موضوعی که آنان را در معرض پیگرد قضایی و مجازاتهای سنگین، از جمله زندان، قرار میدهد.
گزارشگران بدون مرز گفته است که برخی مواد این اصولنامه عملاً انتقاد از رهبری طالبان را جرمانگاری میکند.
بر اساس این گزارش، ماده ۲۳ برای توهین به رهبری «طالبان» مجازات ۲۰ ضربه شلاق و شش ماه زندان تعیین کرده است؛ ماده ۱۹ نیز برای توهین به رهبر طالبان، مجازات ۳۹ ضربه شلاق و یک سال زندان در نظر گرفته است.
این نهاد همچنین گفته است که براساس این اصولنامه، افراد موظفاند تماس خود با مخالفان حکومت را به مقامهای طالبان گزارش دهند. جرایمی با تعاریف گسترده مانند «شورش»، «براندازی» و «الحاد» نیز مجازاتهای سنگینی دارند و این وضعیت خطر فعالیت برای خبرنگارانی را که درباره مسائل سیاسی و امنیتی گزارش تهیه میکنند، افزایش داده است.
سلیا مرسیه، مسئول بخش جنوب آسیا در گزارشگران بدون مرز، گفته است: «طالبان در پنج سال گذشته بهصورت نظاممند افغانستان را به زندانی برای اطلاعات تبدیل کردهاند و هر دستور جدید، فضای فعالیت خبرنگاران و رسانههای مستقل را بیشتر محدود میکند.»
گزارشگران بدون مرز گفته است که محدودیتهای طالبان بهویژه بر خبرنگاران زن تأثیر شدیدی گذاشته است.
این نهاد از ممنوعیت انتقاد از طالبان و محدودیت در پخش تصاویر موجودات زنده نیز بهعنوان بخشی از نظام گسترده سانسور در افغانستان نام برده است.
به گفته این سازمان، پس از بازگشت طالبان به قدرت در آگست ۲۰۲۱، وضعیت رسانهها در افغانستان بهشدت وخیم شده و خبرنگاران نهتنها با محدودیت درباره موضوعات قابل گزارش، بلکه درباره نحوه فعالیت و حتی ادامه کار در حرفه خبرنگاری مواجهاند.
گزارشگران بدون مرز افزوده است که صدها خبرنگار افغان به دلیل سرکوب و فشارهای طالبان کشور را ترک کردهاند.
این سازمان از کشورهای میزبان و کشورهای مسیر مهاجرت خواسته است خطراتی را که خبرنگاران افغان با آن روبهرو هستند به رسمیت بشناسند و با صدور ویزا و فراهمکردن حمایتهای لازم، از آنان محافظت کنند.
گزارشگران بدون مرز همچنین از طالبان خواسته است مقررات محدودکننده آزادی رسانهها را لغو کنند و از دولتهای خارجی خواسته است مانع اخراج یا بازگرداندن اجباری خبرنگاران افغان شوند؛ زیرا بازگشت آنان ممکن است خطر آزار و پیگرد را به همراه داشته باشد.
