کابل تربیون_رسانه آذربایجانی «ترند نیوز» گزارش داده است که پروژه خط لوله گاز ترکمنستان–افغانستان–پاکستان–هند (تاپی) در پی افزایش تقاضای گاز در آسیا و چندپارگی فزاینده بازار جهانی انرژی، بار دیگر اهمیت راهبردی یافته است.
این رسانه روز جمعه، ۱۰ دلو، در گزارشی آورده است که تشدید رقابت بر سر منابع انرژی، افزایش ریسک‌های ژئوپلیتیک و نگرانی‌ها درباره امنیت انرژی، راهبردهای تأمین انرژی را به‌ویژه در آسیا دگرگون کرده است؛ قاره‌ای که تقاضای انرژی در آن با شتاب در حال افزایش است.
ترند نیوز با استناد به آمار آژانس بین‌المللی انرژی نوشته است که مصرف گاز طبیعی هند تا سال ۲۰۳۰ حدود ۶۰ درصد افزایش خواهد یافت؛ به‌گونه‌ای که از ۶۵ میلیارد متر مکعب در سال ۲۰۲۳ به ۱۰۳ میلیارد متر مکعب می‌رسد.
همچنان سهم گاز در سبد انرژی هند از ۶.۲ درصد در سال ۲۰۲۵ به ۱۵ درصد در سال ۲۰۳۰ افزایش می‌یابد. هند در حال حاضر حدود ۴۴ درصد گاز مورد نیاز خود را وارد می‌کند که نزدیک به نیمی از آن به‌صورت گاز مایع از مسیرهای دریایی است.
در چنین شرایطی، پروژه تاپی به‌عنوان یک طرح کلیدی برای تنوع‌بخشی به مسیرهای تأمین گاز و کاهش وابستگی به واردات گاز مایع از مسیر دریا مطرح شده است.
این خط لوله با طول تقریبی ۱٬۸۱۴ کیلومتر، ظرفیت انتقال سالانه تا ۳۳ میلیارد متر مکعب گاز را از میدان گازی «گالکینیش» ترکمنستان دارد؛ میدانی که ذخایر اثبات‌شده آن ۲۷.۴ تریلیون متر مکعب برآورد می‌شود.
بر اساس طرح پروژه، افغانستان سالانه ۵ میلیارد متر مکعب گاز دریافت خواهد کرد و پاکستان و هند هرکدام ۱۴ میلیارد متر مکعب.
ترند گزارش داده که ترکمنستان ساخت بخش ۲۱۴ کیلومتری خود از این خط لوله را تکمیل و در سال ۲۰۲۴ آن را برای بهره‌برداری آماده کرده است.
کار ساخت بخش افغانستان در سپتامبر ۲۰۲۴ آغاز شد و از مسیر ۱۵۳ کیلومتری «سرحدآباد–هرات»، تاکنون ۹۱ کیلومتر برای لوله‌گذاری آماده شده است.
تا اواخر سال ۲۰۲۵ حدود ۱۴ کیلومتر لوله در خاک افغانستان نصب شده و انتظار می‌رود این بخش تا پایان سال ۲۰۲۶ تکمیل شود.
برای افغانستان، پروژه تاپی اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا بیش از ۸۵ درصد برق این کشور وارداتی است و عمدتاً از ازبیکستان، ترکمنستان و ایران تأمین می‌شود، در کنار تولید محدود داخلی از منابع آبی، حرارتی و تجدیدپذیر.
هرچند تقاضای داخلی گاز در افغانستان هنوز پایین است، اما این پروژه می‌تواند محرک توسعه زیرساخت‌ها و کاهش کسری انرژی کشور باشد.
در جنوری ۲۰۲۶، سفیر هند در ترکمنستان از آمادگی دهلی‌نو برای گسترش همکاری‌ها در حوزه‌های فناوری اطلاعات، دیجیتالی‌سازی، صحت، دواسازی و توسعه منابع انسانی خبر داد و بر استفاده متقابل از منابع طبیعی تأکید کرد.
همچنین در همان ماه، معاون وزیر خارجه هند در امور غرب آسیا، برای گفت‌وگوهای مرتبط با انرژی به عشق‌آباد سفر کرد.
در کنفرانس «نفت و گاز ترکمنستان – ۲۰۲۵»، محمدمراد آمانوف، مدیرعامل شرکت خط لوله تاپی، اعلام کرد که هدف این است بخش هرات تا پایان ۲۰۲۶ تکمیل و انتقال گاز از اواخر ۲۰۲۶ یا اوایل ۲۰۲۷ آغاز شود.
او همچنین گفت مذاکرات با پاکستان درباره توافق‌نامه‌های کلیدی حفاظت از سرمایه‌گذاری در مراحل نهایی قرار دارد و بیش از ۹۰ درصد پیشرفت کرده است.
به گزارش ترند نیوز، ترکمنستان در پی تقویت جایگاه خود در بازار انرژی جنوب آسیا است و برآوردهای اولیه نشان می‌دهد در صورت اجرای کامل پروژه تاپی، این کشور تا سال ۲۰۳۰ می‌تواند ۱۳ تا ۱۴ درصد از کل واردات گاز منطقه‌ای با جمعیتی حدود ۱.۵ میلیارد نفر را تأمین کند.
این گزارش همچنین به مطالعه مجمع جهانی اقتصاد در دسامبر ۲۰۲۵ با عنوان «پیوند هوش مصنوعی و انرژی» اشاره می‌کند که هشدار داده کشورهایی که نتوانند به منابع پایدار و قابل اعتماد انرژی دست یابند، در رقابت جهانی توسعه هوش مصنوعی عقب خواهند ماند.
بر اساس گزارش ترند نیوز، چین پیش‌تر قراردادهای بلندمدت تأمین گاز با ترکمنستان امضا کرده و هند نیز به‌طور فزاینده‌ای بر ظرفیت‌های انرژی این کشور تمرکز کرده است.
اجرای موفق پروژه تاپی می‌تواند نقش ترکمنستان را به‌عنوان صادرکننده کلیدی انرژی تقویت کرده و همگرایی منطقه‌ای میان آسیای مرکزی و جنوبی را افزایش دهد.
