بحران تنگه هرمز؛ تجارت و کمک‌های بشری افغانستان را با مشکل روبه‌رو کرده است

5 جوزا 1405 - 09:50

روزنامه واشنگتن تایمز گزارش داده است که بی‌ثباتی و بحران در تنگه هرمز، مسیرهای تجارت و کمک‌های بشری افغانستان را به‌شدت تحت تأثیر قرار داده و وضعیت اقتصادی و انسانی این کشور را وخیم‌تر ساخته است.

براساس این گزارش، افغانستان پس از درگیری‌های مرزی با پاکستان در اواخر سال ۱۴۰۴ که منجر به بسته‌شدن مسیرهای مهم و محدود شدن دسترسی به بندر کراچی شد، به ایران به‌عنوان مسیر بدیل تجاری روی آورد. کالاها از طریق بندرعباس ایران انتقال داده می‌شدند، اما پس از تشدید بحران در تنگه هرمز، این مسیر نیز با مشکل روبه‌رو شده است.

در گزارش آمده است که صدها کشتی در دریا متوقف مانده‌اند و هزاران کانتینر که به‌سوی افغانستان در حرکت بودند، در پاکستان گیر مانده‌اند؛ وضعیتی که باعث مسدود شدن دو مسیر مهم تأمین کالا شده است.

این وضعیت به‌ویژه بر روند کمک‌های بشری تأثیر جدی گذاشته است، به‌خصوص فعالیت‌های برنامه جهانی غذا که برای کمک به مادران و کودکان دچار سوءتغذیه فعالیت می‌کند. این نهاد با افزایش هزینه‌های انتقال و کمبود شدید مواد غذایی روبه‌رو شده است.

این برنامه گفته است که پیش‌تر بیشتر مواد را از پاکستان تأمین می‌کرد، اما پس از بسته‌شدن مسیرها در میزان ۱۴۰۴، مسیرهای انتقال به دوبی و ایران تغییر یافت؛ مسیری که اکنون نیز تقریباً مسدود شده است. تا نیمه حمل ۱۴۰۵، ذخایر مواد غذایی حیاتی در حال پایان یافتن است.

مسئول این برنامه برای افغانستان، جان ایلیف، گفته است: «در حالی که سوءتغذیه به سطح بی‌سابقه‌ای رسیده، مادران و کودکان آسیب‌پذیر از مراکز صحی بازگردانده می‌شوند، زیرا غذایی برای ارائه نداریم.»

این نهاد همچنین با کمبود بودجه مواجه است و گفته که در سال جاری تنها ۸ درصد بودجه مورد نیاز را دریافت کرده است.

پس از بسته‌شدن مسیرهای دریایی، اکنون انتقال کالاها از طریق آسیای میانه و مسیرهای زمینی انجام می‌شود؛ مسیری که هزینه و زمان را به‌طور قابل توجهی افزایش داده است.

برای مثال، یک محموله بیسکویت‌های تقویت‌شده که قبلاً از طریق امارات متحده عربی منتقل می‌شد، اکنون از مسیرهای طولانی شامل عربستان سعودی، اردن، سوریه، ترکیه، گرجستان، آذربایجان و دریای خزر به ترکمنستان رسیده و حدود سه ماه در مسیر مانده است.

تاجران افغان نیز از خسارات سنگین شکایت دارند. لطف‌الله اکبری، یکی از تاجران کابل، گفته است که کالاهای وارداتی‌اش از چین در کشتی‌ها گیر مانده و هزینه‌های انتقال به شدت افزایش یافته است.

او گفته است: «جنگ ایران و امریکا بر کاروبار من تأثیر بزرگ گذاشته است» و افزوده که اگر وضعیت ادامه پیدا کند، مجبور خواهد شد تجارت خود را رها کند.

شرکت‌های حمل‌ونقل نیز از افزایش هزینه‌ها شکایت دارند. یک مسئول باربری به نام گل‌میر امینی گفته است که کرایه کانتینرها از ۳۰۰۰–۳۶۰۰ دالر به ۷۰۰۰ تا حتی ۱۱۰۰۰ دالر افزایش یافته است.

همچنین محمد مرتضی اسحاق‌زی، یکی دیگر از تاجران کابل، گفته است که هزینه انتقال کالا از چین از طریق ایران از ۱۱۰۰–۱۵۰۰ دالر به حدود ۱۵۰۰۰ دالر رسیده است.

او گفته است: «نه صادرات می‌توانیم و نه واردات» و از مقام‌های طالبان خواسته است تا مشکلات با پاکستان حل شود تا تجارت مرزی دوباره عادی گردد.

در مقابل، مقام‌های طالبان می‌گویند که به دلیل ادامه تجارت از طریق آسیای میانه، روسیه و چین، نرخ عمومی تورم در حدود ۳ درصد باقی مانده است. سخنگوی وزارت تجارت طالبان، عبدالسلام جواد، گفته است که مشکل اصلی محدودیت‌های انتقال کالا از طریق ایران است.

تاجران تخمین می‌زنند که در حال حاضر بیش از ۶۰ درصد تجارت افغانستان از طریق آسیای میانه انجام می‌شود که تا حدی اثرات بحران تنگه هرمز را جبران کرده است.