کابل تربیون_ولایتهای حوزه جنوبی افغانستان شامل قندهار، هلمند، ارزگان و زابل با داشتن هزاران اثر تاریخی و فرهنگی، یکی از غنیترین مناطق از نظر میراث تاریخی در کشور به شمار میروند. اما این آثار ارزشمند در معرض خطر جدی قرار دارند.
براساس گزارشهای ریاستهای اطلاعات و فرهنگ تحت اداره طالبان، در ولایت قندهار ۲۶ مکان تاریخی ثبت شده وجود دارد که قدمتی هزاران ساله دارند، از جمله شهر قدیم قندهار، نارنجخانه، تپه اسپیران، کتیبه اشوکا، بازار ارگ، برج سلیمان و قلعه احمدشاهی است.
درهمین کارشناسان و باشندگان محل میگویند که برخی از این آثار در جریان جنگها تخریب شده و برخی دیگر نیز به دلیل بیتوجهی و تصاحب زمینهایشان در خطر نابودی قرار دارند.
محمدولی سلیمان، آگاه تاریخ، میگوید: «بسیاری از مناطق تاریخی تصاحب شدهاند و آنچه باقی مانده، نیازمند اقدامات جدی برای بازسازی است.»
در ولایت هلمند، ۱۱۳ مکان تاریخی ثبت شده که شامل قلعه بست، قصرهای سلطان مسعود غزنوی، قلعه بولان و قلعههای بیبی جان در ولسوالی خانشین است.
مردم هلمند از بیتوجهی به این آثار شکایت دارند و از طالبان خواستهاند که حفاظت و بازسازی آنها را در دستور کار قرار دهند.
عبیدالله، یکی از باشندگان محل، گفت:«این آثار تاریخی هویت ما هستند و باید از نابودی آنها جلوگیری شود.»
در ارزگان ۱۴۳ اثر تاریخی ثبت شده است که برخی قدمتی هزاران ساله دارند، از جمله قلعه کافر، بوزیچه، تخت سلیمان و قلعه مرچه.
حکمتالله حکیمی، آگاه تاریخ، میگوید: «آثار تاریخی سرمایه ملی هر کشور است و حفاظت از آنها وظیفه دولت است. جای نگرانی است که بسیاری از این آثار در خطر تخریب قرار دارند.»
ولایت زابل نیز ۲۸ اثر تاریخی ثبت شده دارد که شامل مزارهای شیخ متی بابا و محمد هوتک، خانه نازو انا، قلات بالاحصار و منار غشی میشود.
برخی از این آثار به دلیل ساخت و سازهای غیرقانونی،غصب زمین و قاچاق در خطر جدی قرار گرفتهاند.
با وجود تلاشهای محدود وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان برای بازسازی برخی آثار، آگاهان امور فرهنگی هشدار میدهند که اگر اقدامات فوری برای حفاظت از دهها اثر تاریخی در این چهار ولایت انجام نشود، میراث ملی افغانستان به طور کامل از بین خواهد رفت و نسلهای آینده از تاریخ خود محروم خواهند شد.