کابل تریبون_کمیته حفاظت از خبرنگاران میگوید که طالبان در پنج سال گذشته با تشدید سرکوب رسانهها، اعمال محدودیتهای گسترده بر خبرنگاران و بهویژه زنان خبرنگار، دسترسی مردم افغانستان به اطلاعات مستقل را محدود کرده و فضای رسانهای این کشور را بهشدت تحت کنترل خود درآوردهاند.
این سازمان روز جمعه، ۲۳ اسد، در اعلامیهای به مناسبت پنجسالگی تسلط طالبان بر افغانستان گفت که طالبان پس از تصرف کابل در ۱۵ آگست ۲۰۲۱، بهسرعت سرکوب رسانهها را آغاز کرد و از بازداشت، زندانیکردن، ضربوشتم و سانسور خبرنگاران بهعنوان ابزار فشار بر رسانههای مستقل استفاده کرده است.
بر اساس اعلامیه این سازمان، مقامهای طالبان پس از بازگشت به قدرت، خبرنگاران زن را از کار در رسانه دولتی منع کردند و خبرنگارانی را که اعتراضهای مردمی را پوشش میدادند، مورد ضربوشتم قرار دادند.
از سال ۲۰۲۲ نیز بازداشتهای خودسرانه و زندانیکردن خبرنگاران به یکی از ابزارهای اصلی برای کنترل رسانهها تبدیل شده است.
کمیته حفاظت از خبرنگاران میگوید خالد قادری، خبرنگار و تهیهکننده رادیو نوروز در هرات، نخستین موردی بود که این سازمان پس از تسلط طالبان ثبت کرد که یک خبرنگار به دلیل فعالیت رسانهای خود محاکمه و به زندان محکوم شده است.
ولیالله رحمانی، نماینده کمیته حفاظت از خبرنگاران برای افغانستان و پاکستان، گفته است که طالبان افغانستان را به یکی از دشوارترین کشورهای جهان برای فعالیت خبرنگاران تبدیل کردهاند.
او افزوده است که خبرنگاران در افغانستان با نظارت، بازداشت، ضربوشتم، سانسور و در مواردی مجبورشدن به ترک کشور روبهرو هستند و زنان خبرنگار نیز با تبعیضهای بیشتری مواجهاند.
این سازمان میگوید محدودیتها علیه زنان در رسانهها بهصورت ویژه شدید و فزاینده بوده است.
بر اساس این گزارش، مقامهای طالبان پخش صدای زنان در رادیو و تلویزیون در هلمند را ممنوع کرده، از حضور زنان خبرنگار در نشستهای خبری جلوگیری کرده و آنان را هنگام حضور در تلویزیون به پوشاندن صورت مجبور کردهاند.
در فبروری ۲۰۲۵ نیز نیروهای استخبارات طالبان به رادیو بیگم، رسانهای تحت مدیریت زنان، یورش بردند و فعالیت آن را متوقف کردند.
کمیته حفاظت از خبرنگاران میگوید سرکوب رسانهها از فشار بر خبرنگاران به کنترل سیستماتیک موضوعاتی که رسانهها اجازه پوشش آن را دارند، گسترش یافته است.
به گفته این سازمان، طالبان در سال ۲۰۲۴ پخش زنده برنامههای سیاسی را ممنوع کردند، انتقاد از این گروه را محدود ساختند و مصاحبه با تحلیلگران را به فهرستی شامل ۶۸ تحلیلگر مورد تأیید محدود کردند.
همچنین پخش برنامههای تلویزیون «افغانستان اینترنشنال» مستقر در لندن مختل شد، فعالیت تلویزیونی و فیلمبرداری عمومی در تخار ممنوع و جواز پخش ۱۴ رسانه در ننگرهار تعلیق شد.
در فبروری ۲۰۲۵ نیز مقامهای طالبان رسانههای داخلی را از پخش برنامههای سیاسی و اقتصادی منع کردند.
این سازمان میگوید همزمان با محدودشدن رسانههای مستقل، طالبان یک سیستم گسترده اطلاعاتی تحت کنترل خود ایجاد کردهاند.
بر اساس این گزارش، طالبان تا سال ۲۰۲۵ حدود ۱۵ شبکه عمده تلویزیونی و رادیویی، روزنامه و پلتفرم دیجیتال را در اختیار داشتند.
شماری از خبرنگاران در ولایتهای مختلف نیز به کمیته حفاظت از خبرنگاران گفتهاند که محدودیتهای اعمالشده بر کار رسانهای به اندازهای گسترده شده است که بهجز موضوعاتی مانند صحت و آموزش، حتی حوادث ترافیکی از معدود موضوعاتی هستند که خبرنگاران اجازه پوشش آنها را دارند.
کمیته حفاظت از خبرنگاران همچنین قطع اینترنت و شبکههای مخابراتی را از عوامل تشدید بحران آزادی مطبوعات در افغانستان دانسته است.
به گفته این سازمان، طالبان در سپتامبر ۲۰۲۵ اینترنت فایبر نوری را در چندین ولایت مسدود کردند و در ادامه همان ماه، یک قطعی سراسری اینترنت را برای حدود ۴۸ ساعت اعمال کردند.
این محدودیتها، به گفته کمیته حفاظت از خبرنگاران، توانایی خبرنگاران برای گزارشدهی و برقراری ارتباط امن را بیشتر مختل کرده است.
این سازمان میگوید سرکوب رسانهها در سال جاری نیز ادامه داشته است.
در ماه می، نیروهای استخبارات طالبان دو خبرنگار تلویزیون طلوعنیوز را بازداشت و سپس به دفتر این رسانه یورش بردند. در جریان این عملیات، تلفنهای کارکنان ضبط، کارمندان بازجویی و فعالیت آنان تحت نظارت قرار گرفت.
در ماه جون نیز افراد مسلح وزارت عدلیه طالبان فعالیت تلویزیون تمدن را متوقف و دفتر این رسانه در کابل را مهر و موم کردند. تمدن یکی از آخرین شبکههای تلویزیونی بود که برنامههای شیعیان را پخش میکرد.
پس از آن، محمد رحمتی، سردبیر مسئول این تلویزیون، و محمدرضا احسانی، یکی از کارکنان رسانهای، پس از احضار به وزارت عدلیه طالبان بازداشت شدند.
کمیته حفاظت از خبرنگاران همچنین میگوید چند ماه پیش از آن، نیروهای استخبارات طالبان کنترل تلویزیون راه فردا را به دست گرفتند و این رسانه بعداً با مالک جدیدی که از سوی طالبان جواز دریافت کرده بود، فعالیت خود را از سر گرفت.
کمیته حفاظت از خبرنگاران در ادامه هشدار داده است که سرکوب رسانههای مستقل صدها خبرنگار افغان را مجبور به ترک کشور کرده است؛ بهویژه خبرنگارانی که به کشورهای همسایه افغانستان پناه بردهاند.
به گفته این سازمان، بسیاری از این خبرنگاران همچنان در معرض بازداشت، اخراج و بازگرداندهشدن اجباری به افغانستان قرار دارند.
این سازمان تأکید کرده است که بازگرداندن خبرنگارانی که به دلیل آزار و فشار طالبان از افغانستان فرار کردهاند، آنان را در معرض خطرهای قابل پیشبینی، از جمله انتقامگیری و بازداشت خودسرانه قرار میدهد.
کمیته حفاظت از خبرنگاران از طالبان خواسته است به سرکوب رسانهها پایان دهند، محدودیتهای گسترده علیه مطبوعات را لغو کنند و امکان فعالیت آزاد و مستقل خبرنگاران، بهویژه زنان خبرنگار، را فراهم سازند.
